کشت بادمجان گلخانه‌ای و آفات و بیماری‌ها و روش‌های کنترل

کشت بادمجان گلخانه‌ای و آفات و بیماری‌ها و روش‌های کنترل و کوددهی

• بادمجان (Solanum melongena) یکی از محصولات مهم در کشاورزی است که به دلیل ارزش غذایی بالا و کاربرد گسترده در آشپزی، مورد توجه بسیاری از کشاورزان قرار گرفته است.

• کشت بادمجان در گلخانه به دلیل کنترل بهتر شرایط محیطی، افزایش کیفیت و کمیت محصول، و کاهش خطرات ناشی از آفات و بیماری‌ها، روز به روز محبوب‌تر می‌شود.

• در این مقاله، به بررسی کشت بادمجان گلخانه‌ای، آفات و بیماری‌های شایع، روش‌های کنترل آن‌ها، و همچنین روش‌های کوددهی مناسب پرداخته می‌شود.

•  ۱. کشت بادمجان گلخانه‌ای

•  ۱.۱. شرایط محیطی مناسب

  – دما: بادمجان به دمای بین ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد در روز و ۱۸ تا ۲۲ درجه سانتی‌گراد در شب نیاز دارد.

  – رطوبت: رطوبت نسبی مناسب برای کشت بادمجان بین ۶۰ تا ۷۰ درصد است.

  – نور: بادمجان به نور کافی نیاز دارد و حداقل ۸ تا ۱۰ ساعت نور مستقیم در روز برای رشد مطلوب ضروری است.

  – خاک: خاک باید زهکشی خوبی داشته باشد و غنی از مواد آلی باشد. pH مناسب خاک بین ۵.۵ تا ۶.۵ است.

•  ۱.۲. روش کشت

  – کشت بذر: بذرها در سینی‌های کشت یا گلدان‌های کوچک کشت می‌شوند و پس از رسیدن به مرحله ۴ تا ۶ برگی، به گلخانه منتقل می‌گردند.

  – فاصله کشت: فاصله بین گیاهان معمولاً ۴۵ تا ۶۰ سانتی‌متر و فاصله بین ردیف‌ها ۷۵ تا ۹۰ سانتی‌متر در نظر گرفته می‌شود.

  – آبیاری: آبیاری منظم و کنترل شده برای جلوگیری از تنش آبی و بیماری‌های قارچی ضروری است.

•  ۲. آفات شایع بادمجان گلخانه‌ای

• ۱. شته‌ها (Aphids)

  شته‌ها با مکیدن شیره گیاهی باعث ضعیف شدن گیاه و انتقال بیماری‌های ویروسی می‌شوند.– سموم پیشنهادی:

  – ایمیداکلوپرید (Imidacloprid): حشره‌کش سیستمیک که به صورت خاک‌کاربرد یا محلول‌پاشی استفاده می‌شود.

  – استامیپرید (Acetamiprid): حشره‌کش تماسی-گوارشی که برای کنترل شته‌ها مؤثر است.

  – پیریمیکارب (Pirimicarb): حشره‌کش اختصاصی برای کنترل شته‌ها.

   ۲. سفیدبالک‌ها (Whiteflies)
  سفیدبالک‌ها نیز با مکیدن شیره گیاهی باعث ضعیف شدن گیاه و انتقال بیماری‌های ویروسی می‌شوند.

  – سموم پیشنهادی:
  – بوپروفزین (Buprofezin): حشره‌کش اختصاصی برای کنترل سفیدبالک‌ها که بر مراحل نابالغ آن‌ها تأثیر می‌گذارد.
  – اسپیروتترامات (Spirotetramat): حشره‌کش سیستمیک که بر تمام مراحل زندگی سفیدبالک تأثیر می‌گذارد.
  – تیامتوکسام (Thiamethoxam): حشره‌کش سیستمیک که به صورت خاک‌کاربرد یا محلول‌پاشی استفاده می‌شود.

   ۳. تریپس‌ها (Thrips)
  تریپس‌ها با مکیدن شیره گیاهی باعث ایجاد لکه‌های نقره‌ای روی برگ‌ها و انتقال بیماری‌های ویروسی می‌شوند.

  – سموم پیشنهادی:
  – اسپینوزاد (Spinosad): حشره‌کش طبیعی که برای کنترل تریپس‌ها مؤثر است.
  – فنپروپاترین (Fenpropathrin): حشره‌کش تماسی-گوارشی که برای کنترل تریپس‌ها استفاده می‌شود.
  – ایمیداکلوپرید (Imidacloprid): حشره‌کش سیستمیک که برای کنترل تریپس‌ها نیز مؤثر است.

   ۴. کنه‌های تارعنکبوتی (Spider Mites)
  کنه‌ها با مکیدن شیره گیاهی باعث زردی و خشک شدن برگ‌ها می‌شوند.

  – سموم پیشنهادی:
  – هگزی تیازوکس (Hexythiazox): کنه‌کش اختصاصی که بر مراحل نابالغ کنه‌ها تأثیر می‌گذارد.
  – آبامکتین (Abamectin): کنه‌کش مؤثر برای کنترل کنه‌های تارعنکبوتی.
  – فنازاکوئین (Fenazaquin): کنه‌کش تماسی که برای کنترل کنه‌ها استفاده می‌شود.

   ۵. کرم‌های برگ‌خوار (Leafminers)
  لاروهای این آفات در داخل برگ‌ها تونل ایجاد می‌کنند و باعث کاهش سطح فتوسنتزی گیاه می‌شوند.

  – سموم پیشنهادی:
  – آبامکتین (Abamectin): حشره‌کش مؤثر برای کنترل کرم‌های برگ‌خوار.
  – سیپرمترین (Cypermethrin): حشره‌کش تماسی-گوارشی که برای کنترل لاروهای برگ‌خوار استفاده می‌شود.
  – ایندوکساکارب (Indoxacarb): حشره‌کشی که بر سیستم عصبی آفات تأثیر می‌گذارد.

   ۶. کرم‌های میوه‌خوار (Fruit Borers)
  این آفات به میوه‌ها حمله می‌کنند و باعث کاهش کیفیت و بازارپسندی محصول می‌شوند.

  – سموم پیشنهادی:
  – ایندوکساکارب (Indoxacarb): حشره‌کشی که برای کنترل کرم‌های میوه‌خوار مؤثر است.
  – امامکتین بنزوات (Emamectin Benzoate): حشره‌کش سیستمیک که برای کنترل لاروهای میوه‌خوار استفاده می‌شود.
  – دلتامترین (Deltamethrin): حشره‌کش تماسی-گوارشی که برای کنترل کرم‌های میوه‌خوار مناسب است.

   نکات مهم در استفاده از سموم
  ۱. رعایت دوز توصیه‌شده: همیشه بر اساس دستورالعمل روی برچسب سم عمل کنید و از مصرف بیش از حد سموم خودداری کنید.
  ۲. تناوب سموم: برای جلوگیری از مقاومت آفات به سموم، از سموم با مکانیسم‌های عمل مختلف به صورت چرخشی استفاده کنید.
  ۳.زمان سم‌پاشی: سم‌پاشی را در ساعات خنک روز (صبح زود یا عصر) انجام دهید تا اثر سموم بیشتر شود.
  ۴. رعایت دوره کارنس: به دوره کارنس (زمان بین آخرین سم‌پاشی تا برداشت محصول) توجه کنید تا باقیمانده سموم در محصول به حداقل برسد.
  ۵. استفاده از تجهیزات ایمنی: هنگام سم‌پاشی از ماسک، دستکش و لباس محافظ استفاده کنید.

   جایگزین‌های غیرشیمیایی
  – کنترل بیولوژیک: استفاده از دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها، زنبورهای پارازیتوئید و کنه‌های شکارگر.
  – تله‌های فرومونی: برای جلب و به دام انداختن آفات نر.
  – استفاده از گیاهان تله: کشت گیاهانی که آفات را به خود جلب می‌کنند و سپس از بین بردن آن‌ها.

   مدیریت تلفیقی آفات (IPM)

• – ترکیب روش‌های مختلف کنترل شامل کنترل بیولوژیکی، شیمیایی، و فرهنگی برای کاهش جمعیت آفات و بیماری‌ها.

  – نظارت مداوم بر وضعیت گیاهان و تشخیص به موقع آفات و بیماری‌ها.

•  ۵. کوددهی در کشت بادمجان گلخانه‌ای

•  ۵.۱. نیازهای غذایی بادمجان

  – نیتروژن (N): برای رشد برگ‌ها و ساقه‌ها ضروری است.

  – فسفر (P): برای توسعه ریشه و تشکیل گل و میوه مهم است.

  – پتاسیم (K): برای بهبود کیفیت میوه و مقاومت گیاه در برابر بیماری‌ها ضروری است.

  – ریز مغذی‌ها: عناصری مانند کلسیم، منیزیم، آهن، روی، و بور نیز برای رشد مطلوب گیاه لازم هستند.

• ۵.۲. روش‌های کوددهی

  – کوددهی پایه: قبل از کشت، خاک با کودهای آلی مانند کمپوست و کودهای شیمیایی پایه مانند سوپر فسفات و سولفات پتاسیم غنی می‌شود.

  – کوددهی سرک: در طول دوره رشد، کودهای نیتروژنه مانند اوره و نیترات آمونیوم به صورت محلول در آب به گیاه داده می‌شود.

  – کوددهی برگ‌پاش: استفاده از کودهای مایع حاوی ریز مغذی‌ها به صورت اسپری روی برگ‌ها برای جذب سریع‌تر.

•  ۵.۳. برنامه کوددهی

  – مرحله رشد رویشی: تأکید بر کودهای نیتروژنه برای رشد برگ‌ها و ساقه‌ها.

  – مرحله گلدهی و تشکیل میوه: تأکید بر کودهای فسفره و پتاسیمی برای بهبود تشکیل گل و میوه.

  – مرحله رسیدن میوه: کاهش نیتروژن و افزایش پتاسیم برای بهبود کیفیت میوه.

•  ۶. نتیجه‌گیری

• کشت بادمجان گلخانه‌ای به دلیل کنترل بهتر شرایط محیطی و کاهش خطرات ناشی از آفات و بیماری‌ها، می‌تواند به تولید محصول با کیفیت و کمیت بالا منجر شود.

• با این حال، مدیریت صحیح آفات و بیماری‌ها از طریق روش‌های کنترل بیولوژیکی، شیمیایی، و تلفیقی، و همچنین برنامه‌ریزی مناسب کوددهی، برای دستیابی به موفقیت در این نوع کشت ضروری است.

• با رعایت اصول صحیح کشت، مدیریت آفات و بیماری‌ها، و تغذیه مناسب گیاه، می‌توان به تولید پایدار و اقتصادی بادمجان در گلخانه دست یافت.

• مقاله  کشت خیار گلخانه‌ای، آفات، بیماری‌ها و روش‌های کنترل و کشت هندوانه و آفات و بیماری‌ها را مطالعه بفرمایید.