کشت گوجه گلخانه‌ای و آفات و بیماری‌ها و روش‌های کنترل

کشت گوجه گلخانه‌ای و آفات و بیماری‌ها و روش‌های کنترل و کوددهی

•  مقدمه

  کشت گوجه‌فرنگی در گلخانه به دلیل کنترل بهتر شرایط محیطی، افزایش بازدهی و کاهش خطرات ناشی از آفات و بیماری‌ها، به یکی از روش‌های محبوب در تولید این محصول تبدیل شده است.

• با این حال، کشت گلخانه‌ای نیز چالش‌های خاص خود را دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به مدیریت آفات، بیماری‌ها و تغذیه مناسب گیاه اشاره کرد. در این مقاله به بررسی کشت گوجه گلخانه‌ای و آفات و بیماری‌ها و روش‌های کنترل ان میپردازیم.

•  کشت گوجه گلخانه‌ای

  کشت گوجه‌فرنگی در گلخانه به دلیل امکان کنترل دما، رطوبت، نور و سایر عوامل محیطی، به کشاورزان اجازه می‌دهد تا در طول سال محصول با کیفیت تولید کنند. این روش کشت معمولاً در مناطقی که شرایط آب و هوایی نامناسب دارند یا در فصل‌های سرد سال استفاده می‌شود.

•  مزایای کشت گلخانه‌ای

  1. کنترل شرایط محیطی: دما، رطوبت و نور به طور دقیق کنترل می‌شوند.

  2. افزایش بازدهی: به دلیل شرایط بهینه، بازدهی محصول افزایش می‌یابد.

  3. کاهش مصرف آب: سیستم‌های آبیاری قطره‌ای و بازیابی آب باعث کاهش مصرف آب می‌شوند.

  4. کاهش آلودگی به آفات و بیماری‌ها: محیط بسته گلخانه خطر ورود آفات و بیماری‌ها را کاهش می‌دهد.

•  آفات مهم گوجه‌فرنگی در گلخانه

  در کشت گلخانه‌ای گوجه‌فرنگی، برخی آفات به دلیل شرایط محیطی مساعد، ممکن است به سرعت گسترش یابند. مهم‌ترین آفات شامل:

• ۱. شته‌ها (Aphids)

  شته‌ها با مکیدن شیره گیاهی باعث ضعیف شدن گیاه و انتقال بیماری‌های ویروسی می‌شوند. سموم پیشنهادی:

  – ایمیداکلوپرید (Imidacloprid): حشره‌کش سیستمیک که به صورت خاک‌کاربرد یا محلول‌پاشی استفاده می‌شود.

  – استامیپرید (Acetamiprid): حشره‌کش تماسی-گوارشی که برای کنترل شته‌ها مؤثر است.

  – پیریمیکارب (Pirimicarb): حشره‌کش اختصاصی برای کنترل شته‌ها.

   ۲. سفیدبالک‌ها (Whiteflies)
  سفیدبالک‌ها نیز با مکیدن شیره گیاهی باعث ضعیف شدن گیاه و انتقال بیماری‌های ویروسی می‌شوند.

  – سموم پیشنهادی:
  – بوپروفزین (Buprofezin): حشره‌کش اختصاصی برای کنترل سفیدبالک‌ها که بر مراحل نابالغ آن‌ها تأثیر می‌گذارد.
  – اسپیروتترامات (Spirotetramat): حشره‌کش سیستمیک که بر تمام مراحل زندگی سفیدبالک تأثیر می‌گذارد.
  -تیامتوکسام (Thiamethoxam): حشره‌کش سیستمیک که به صورت خاک‌کاربرد یا محلول‌پاشی استفاده می‌شود.

•  ۳. تریپس‌ها (Thrips)

  تریپس‌ها با مکیدن شیره گیاهی باعث ایجاد لکه‌های نقره‌ای روی برگ‌ها و انتقال بیماری‌های ویروسی می‌شوند.– سموم پیشنهادی:

  – اسپینوزاد (Spinosad): حشره‌کش طبیعی که برای کنترل تریپس‌ها مؤثر است.

  – فنپروپاترین (Fenpropathrin): حشره‌کش تماسی-گوارشی که برای کنترل تریپس‌ها استفاده می‌شود.

  – ایمیداکلوپرید (Imidacloprid): حشره‌کش سیستمیک که برای کنترل تریپس‌ها نیز مؤثر است.

   ۴. کنه‌های تارعنکبوتی (Spider Mites)
  کنه‌ها با مکیدن شیره گیاهی باعث زردی و خشک شدن برگ‌ها می‌شوند.

  – سموم پیشنهادی:
  – هگزی تیازوکس (Hexythiazox): کنه‌کش اختصاصی که بر مراحل نابالغ کنه‌ها تأثیر می‌گذارد.
  – آبامکتین (Abamectin): کنه‌کش مؤثر برای کنترل کنه‌های تارعنکبوتی.
  – فنازاکوئین (Fenazaquin): کنه‌کش تماسی که برای کنترل کنه‌ها استفاده می‌شود.

   ۵. مگس‌های مینوز (Leafminers)
  لاروهای این آفات در داخل برگ‌ها تونل ایجاد می‌کنند و باعث کاهش سطح فتوسنتزی گیاه می‌شوند.

  – سموم پیشنهادی:
  – آبامکتین (Abamectin): حشره‌کش مؤثر برای کنترل مگس‌های مینوز.
  – سیپرمترین (Cypermethrin): حشره‌کش تماسی-گوارشی که برای کنترل لاروهای مینوز استفاده می‌شود.
  – ایندوکساکارب (Indoxacarb): حشره‌کشی که بر سیستم عصبی آفات تأثیر می‌گذارد.

   ۶. بیماری‌های قارچی
  گوجه‌فرنگی گلخانه‌ای ممکن است با بیماری‌های قارچی مانند سفیدک پودری، لکه‌برگی و پژمردگی فوزاریومی مواجه شود.

  – سموم پیشنهادی:
  – قارچ‌کش‌های سیستمیک:
  – آزوکسی‌استروبین (Azoxystrobin): برای کنترل سفیدک پودری و لکه‌برگی.
  – پروپیکونازول (Propiconazole): برای کنترل سفیدک پودری و سایر بیماری‌های قارچی.
  – تتراکونازول (Tetraconazole): برای کنترل سفیدک پودری و لکه‌برگی.

  – قارچ‌کش‌های تماسی:
  – مانکوزب (Mancozeb): برای کنترل لکه‌برگی و سایر بیماری‌های قارچی.
  – کلروتالونیل (Chlorothalonil): برای کنترل لکه‌برگی و سفیدک پودری.

   ۷. بیماری‌های باکتریایی
  بیماری‌های باکتریایی مانند لکه‌باکتریایی و پژمردگی باکتریایی می‌توانند به گوجه‌فرنگی گلخانه‌ای آسیب برسانند.

  – سموم پیشنهادی:
  – اکسی کلرور مس (Copper Oxychloride): برای کنترل بیماری‌های باکتریایی.
  – استرپتومایسین سولفات (Streptomycin Sulfate): برای کنترل پژمردگی باکتریایی.

   نکات مهم در استفاده از سموم
  ۱. رعایت دوز توصیه‌شده: همیشه بر اساس دستورالعمل روی برچسب سم عمل کنید و از مصرف بیش از حد سموم خودداری کنید.
  ۲. تناوب سموم: برای جلوگیری از مقاومت آفات و بیماری‌ها به سموم، از سموم با مکانیسم‌های عمل مختلف به صورت چرخشی استفاده کنید.
  ۳. زمان سم‌پاشی: سم‌پاشی را در ساعات خنک روز (صبح زود یا عصر) انجام دهید تا اثر سموم بیشتر شود.
  ۴. رعایت دوره کارنس: به دوره کارنس (زمان بین آخرین سم‌پاشی تا برداشت محصول) توجه کنید تا باقیمانده سموم در محصول به حداقل برسد.
  ۵. استفاده از تجهیزات ایمنی: هنگام سم‌پاشی از ماسک، دستکش و لباس محافظ استفاده کنید.

•  روش‌های کنترل آفات و بیماری‌ها

  کنترل آفات و بیماری‌ها در کشت گلخانه‌ای گوجه‌فرنگی نیازمند یک رویکرد یکپارچه است که شامل روش‌های پیشگیرانه، مکانیکی، زیستی و شیمیایی می‌شود.

•  1. روش‌های پیشگیرانه

  – استفاده از بذر و نشاء سالم: استفاده از بذر و نشاء عاری از بیماری‌ها و آفات.

  – رعایت بهداشت گلخانه: ضدعفونی کردن تجهیزات و محیط گلخانه قبل از کشت.

  – کنترل شرایط محیطی: تنظیم دما، رطوبت و تهویه مناسب برای جلوگیری از شیوع بیماری‌ها.

•  2. روش‌های مکانیکی

  – نصب تله‌های چسبنده: برای کنترل آفات پروازی مانند مگس سفید و تریپس.

  – حذف گیاهان آلوده: خارج کردن و از بین بردن گیاهان آلوده به بیماری‌ها یا آفات.

•  3. روش‌های زیستی

  – استفاده از دشمنان طبیعی: مانند کفشدوزک‌ها برای کنترل شته‌ها یا زنبورهای پارازیت برای کنترل مگس سفید.

  – قارچ‌های آنتاگونیست: استفاده از قارچ‌هایی مانند Trichoderma برای کنترل بیماری‌های قارچی.

•  4. روش‌های شیمیایی

  – استفاده از سموم: در صورت لزوم، از سموم شیمیایی با دوز مناسب و با رعایت دوره کارنس استفاده شود.

  – تناوب سموم: برای جلوگیری از مقاومت آفات به سموم، از سموم با مکانیسم‌های عمل مختلف استفاده شود.

•  کوددهی در کشت گوجه گلخانه‌ای

  تغذیه مناسب گیاهان گوجه‌فرنگی در گلخانه برای دستیابی به عملکرد مطلوب ضروری است. برنامه کوددهی باید بر اساس نیازهای غذایی گیاه و شرایط خاک تنظیم شود.

•  1. نیازهای غذایی گوجه‌فرنگی

  – نیتروژن (N): برای رشد برگ‌ها و ساقه‌ها ضروری است.

  – فسفر (P): برای رشد ریشه و تشکیل گل و میوه مهم است.

  – پتاسیم (K): برای بهبود کیفیت میوه و مقاومت به بیماری‌ها ضروری است.

  – عناصر کم‌مصرف: مانند آهن، روی، منگنز و بور نیز برای رشد بهینه گیاه لازم هستند.

•  2. روش‌های کوددهی

  – کوددهی پایه: قبل از کشت، کودهای آلی و شیمیایی به خاک اضافه می‌شوند.

  – کوددهی سرک: در طول دوره رشد، کودهای مایع یا جامد به صورت محلول در آب به گیاه داده می‌شوند.

  – کوددهی برگی: در صورت کمبود عناصر خاص، کودهای محلول از طریق برگ‌ها به گیاه داده می‌شوند.

• 3. مدیریت کوددهی

  – آزمایش خاک: قبل از کشت، آزمایش خاک برای تعیین نیازهای غذایی گیاه انجام شود.

  – برنامه کوددهی منظم: بر اساس مرحله رشد گیاه و نیازهای غذایی، برنامه کوددهی تنظیم شود.

  – استفاده از کودهای آلی: مانند کمپوست و کودهای حیوانی برای بهبود ساختار خاک و افزایش مواد آلی.

•  نتیجه‌گیری

  کشت گوجه‌فرنگی در گلخانه با وجود چالش‌هایی مانند آفات، بیماری‌ها و نیاز به مدیریت دقیق تغذیه، می‌تواند به عنوان یک روش موثر برای تولید محصول با کیفیت و بازدهی بالا مورد استفاده قرار گیرد. با استفاده از روش‌های کنترل یکپارچه و برنامه‌ریزی دقیق کوددهی، می‌توان به تولید پایدار و اقتصادی گوجه‌فرنگی در گلخانه دست یافت.

• مقاله کشت بادمجان گلخانه‌ای و آفات و بیماری‌ها و روش‌های کنترل و کشت ملون و آفات و بیماری‌ها را مطالعه بفرمایید.